به گزارش سرویس علمی – تخصصی «نسخه مهر»؛
امروز، ۱۷ سپتامبر، همزمان با سالروز کشف نخستین موجودات تک‌سلولی توسط «آنتونی فان لیوونهوک»، جهان بار دیگر میزبان رویداد «روز جهانی میکروارگانیسم‌ها» (IMD) است؛ ابتکاری که توسط «فدراسیون انجمن‌های میکروبیولوژی اروپا» (FEMS) هماهنگ می‌شود و نخستین بار در سال ۲۰۱۷ توسط «انجمن میکروبیولوژی پرتغال» (SPM) پایه‌گذاری شد.
این روز فرصتی است تا ضمن گرامیداشت دستاوردهای پیشگامانه لیوونهوک، اهمیت حیاتی میکروب‌ها در جهان امروز و به‌ویژه در حوزه سلامت دام و طیور مورد بازنگری قرار گیرد.
نگاهی به تاریخچه؛ از هلند تا انجمن سلطنتی لندن
آنتونی فان لیوونهوک، دانشمند هلندی، با وجود نداشتن تحصیلات دانشگاهی رسمی، با طراحی و ساخت صدها میکروسکوپ شخصی و بهینه‌سازی دقیق عدسی‌های نوری، به سطوح بی‌سابقه‌ای از بزرگ‌نمایی دست یافت. در ۱۷ سپتامبر ۱۶۸۳، او نامهای به «انجمن سلطنتی لندن» ارسال کرد و مشاهدات دقیق خود از باکتری‌های زنده در پلاک دندان را شرح داد. این کشف، سرآغاز علم میکروبیولوژی و شالوده‌ای مستحکم برای مطالعه این حوزه شد.
اهمیت میکروارگانیسم‌ها در دامپزشکی و اکوسیستم
از آن زمان تاکنون، پیشرفت‌ها در میکروبیولوژی موجب تحولی بنیادین در پزشکی و دامپزشکی، کشاورزی و علوم زیست‌محیطی شده است. در حوزه دامپزشکی، میکروارگانیسم‌ها نقشی دوگانه و کلیدی ایفا می‌کنند. از یک سو، عامل بیماری‌های عفونی متعددی در دام و طیور هستند و از سوی دیگر، به عنوان بخشی از فلور طبیعی بدن، در حفظ سلامت و تعادل زیستی نقش دارند.
میکروارگانیسم‌ها همچنین در حفظ تعادل اکولوژیک، قهرمانان نامرئی طبیعت محسوب می‌شوند. آن‌ها مسئول تجزیه مواد آلی مرده، بازچرخانی مواد مغذی و تنظیم فرآیندهایی مانند تثبیت نیتروژن هستند که برای رشد گیاهان حیاتی است. میکروارگانیسم‌های دریایی از طریق فتوسنتز، سهمی بیش از نیمی از تولید اکسیژن جهان را بر عهده دارند و از این رو، نقشی کلیدی در حیات بر روی کره زمین ایفا می‌کنند.
اهداف و نمادهای روز جهانی میکروارگانیسم ها
هدف «روز جهانی میکروارگانیسم» (IMD) برجسته کردن تلاش‌های گوناگونی است که برای پاسخ به پرسش‌هایی نظیر «این خیل عظیمِ “موجودات” ریز از کجا آمده‌اند؟»، «چرا چنین تنوعی در اندازه و رفتار آن‌ها وجود دارد؟»، «چگونه می‌توان آن‌ها را تشخیص داد و طبقه‌بندی کرد؟» و بسیاری موارد دیگر انجام می‌شود.
این رویداد (IMD) چهار نماد (ماسکات) به نامهای «باک» (Bak)، «ساکا» (Saca)، «گیلوس» (Gillus) و «ریزّو» (Rizzo) دارد که با هدف برجسته ساختن نقش‌های مفید میکروب‌ها در زندگی روزمره ما خلق شده‌اندکه در تصویر می بینید.
سخن پایانی
روز جهانی میکروارگانیسم به ما یادآوری می‌کند که حتی کوچک‌ترین موجودات نیز می‌توانند تأثیری شگرف بر جهان داشته باشند. هرچه درک ما از دنیای میکروبی عمیق‌تر می‌شود، درمی‌یابیم که این موجودات نامرئی نه تنها برای حیات بر روی زمین حیاتی هستند، بلکه کلید حل برخی از بزرگ‌ترین چالش‌های بشریت ” از جمله مقاومت آنتی‌بیوتیکی و امنیت غذایی ” را نیز در اختیار دارند. در این میان، نقش دامپزشکان و متخصصان میکروبیولوژی دامپزشکی در پایش، تشخیص و مدیریت این دنیای پنهان، بیش از پیش حائز اهمیت است.